Tư vấn miễn phí: 1800.1044

Y học cá thể hóa và vai trò của nó trong điều trị ung thư

Ngày đăng: 24-02-2020

Lâu nay việc chữa bệnh theo tây y được ví von như sau: một cậu thiếu niên chắc chắn sẽ không mua một loại quần áo giống như bà ngoại của mình nhưng khi họ bị ốm họ có khả năng nhận được cùng một đơn thuốc điều trị.

 

     Quả thật, từ lâu Tây y được xem là có tính quần thể, so với Đông y mang tính cá thể. Khi điều trị bằng thuốc Tây, những người mắc cùng chứng bệnh sẽ dùng cùng loại thuốc. Ưu điểm là thuận tiện, dễ phổ biến nhưng lại bỏ qua đặc trưng của cơ thể mỗi người. Trong khi đó, Đông y bốc thuốc tùy thể trạng người bệnh nên khả năng thích ứng thuốc tốt hơn, tuy nhiên hiệu quả điều trị không ổn định, phụ thuộc nhiều vào tay nghề thầy thuốc.


  Trong thập kỷ qua, những tiến bộ đáng kinh ngạc của di truyền học hiện đại, đặc biệt là thành quả nghiên cứu tế bào gốc và bản đồ gen người đã giúp các nhà khoa học dự đoán được phản ứng của cơ thể nhờ phân tích bộ gen của chính người bệnh. Xu hướng y học cá thể hóa ở phương Tây đang được đánh thức để hình thành mô hình mới đầy hấp dẫn trong việc điều trị các bệnh hiểm nghèo, đặc biệt là ung thư.

 

   Hãy cùng tìm hiểu về phương pháp này và tiềm năng của nó trong việc điều trị các bệnh ung thư.

 

Y học cá thể hóa là gì?

 

điều trị ung thư

 

   Y học chính xác (Precision Medicine) hay Y học cá thể hoá (Personalized Medicine) là mô hình y tế đề xuất phương pháp chăm sóc sức khỏe tùy biến, với các quyết định y tế (chẩn đoán, dự phòng, chăm sóc, điều trị) và các sản phẩm y tế (thuốc, thực phẩm chức năng…) được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân dựa trên thông tin di truyền của chính họ và đặc thù căn bệnh.

 

   Căn cứ vào bản đồ gen của mỗi người, Y học cá thể hoá sử dụng những chẩn đoán phức tạp và tinh tế để đưa ra phác đồ điều trị chính xác, phù hợp đặc điểm di truyền của từng người ở cấp độ phân tử nên còn được gọi là “y học dựa trên bằng chứng” hay “y học chính xác”. Khoa học đã chứng minh rất nhiều căn bệnh có nguồn gốc từ kiểu gen nên đây là bước tiến quan trọng hướng đến việc điều trị hiệu quả hơn với ít tác dụng phụ.

   Hiện nay Y học cá thể hoá mới dừng lại ở mức độ phân nhỏ nhóm bệnh nhân để đưa ra phương pháp điều trị, nhưng một khi bản đồ gen người hoàn toàn được giải mã, Y học cá thể hoá sẽ càng thêm hoàn thiện. Chẳng mấy chốc, các bác sĩ có thể thiết kế những mô hình chăm sóc sức khỏe “vừa khít” hoàn hảo cho từng người.

 

Vai trò của y học cá thể hóa trong điều trị ung thư

   Trước khi có y học cá thể hóa, phần lớn người bệnh khi có cùng một dạng và ở cùng một dạng ung thư nhất định sẽ nhận được cùng một phương pháp điều trị giống nhau.

 

   Y học cá thể hóa giúp bác sĩ hiểu về hệ di truyền của người bệnh và khối u của họ đang phát triển như thế nào. Với những thông tin này, bác sĩ có thể dễ dàng tìm được cách ngăn ngừa, sàng lọc và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả hơn. Đồng thời, bằng cách xét nghiệm di truyền trên tế bào ung thư và tế bào thường, bác sĩ có thể dễ dàng thay đổi cách thức điều trị phù hợp với từng người bệnh cụ thể. Từ đó, bác sĩ có thể tìm ra phương pháp điều trị có ít tác dụng phụ hơn những phương pháp truyền thống.

 

Kế hoạch sàng lọc và chữa trị ung thư dựa trên y học cá thể hóa bao gồm:

 

  • Tìm ra nguy cơ mắc ung thư của một người từ đó lựa chọn phương pháp sàng lọc giảm thiểu rủi ro.

  • Xác định rõ nguồn gốc của bệnh từ đó tìm ra phương pháp điều trị thích hợp, hiệu quả và ít tác dụng phụ cho người bệnh.

  • Dự đoán nguy cơ tái phát của ung thư

 

Sự khác biệt của  y học cá thể hóa trong điều trị ung thư.

   Trước khi có y học cá thể hóa, phần lớn người bệnh khi có cùng một dạng và ở cùng một dạng ung thư nhất định sẽ nhận được cùng một phương pháp điều trị giống nhau. Phương pháp này thường chỉ có hiệu quả tốt với một nhóm người bệnh nhất định chứ không phải hầu hết.

 

    Sự phát triển của di truyền học đã giúp các nhà nghiên cứu tìm ra những khác biệt về di truyền giữa các người bệnh và khối u của họ. Điều này góp phần giải thích cho sự đáp ứng/kết quả khác nhau của các người bệnh khi dùng cùng một phương pháp điều trị.

 

Những ví dụ về chiến lược y học cá thể bao gồm:

Trị liệu nhắm đích: Là phương pháp dùng thuốc nhắm tới một gen  hay protein đặc hiệu cần cho sự phát triển và tồn tại của tế bào ung thư. Các nhà nghiên cứu đang tìm kiếm thêm những mục tiêu mới mỗi năm và tạo ra những thứ thuốc có thể nhắm tới những mục tiêu này. Chỉ một số loại ung thư có thể sử dụng liệu pháp nhắm đích này, bao gồm:

 

Ung thư vú

Ung thư đại trực tràng

U mô đệm đường tiêu hóa (Gastrointestinal stromal tumor)

Ung thư thận

Ung thư phổi

Ung thư hắc tố da

U đa tủy xương (Multiple myeloma)

Một vài dạng ung thư máu hay ung thư hạch bạch huyết

Một vài dạng ung thư ở trẻ em

 

Việc trị liệu với phương pháp nhắm đích còn tùy thuộc vào việc khối u có mang đột biến gen đặc hiệu và có ý nghĩa về mặt lâm sàng hay không? Xét nghiệm như giải trình tự gen khối u có thể đưa ra gợi ý về các loại thuốc nhắm đích nhưng đôi khi chỉ cho kết quả là thay đổi di truyền xảy ra ngẫu nhiên, không liên quan quá nhiều đến căn bệnh. Vì thế, những kết quả của xét nghiệm gen cần được các bác sĩ và nhà khoa học bàn bạc với nhau để có phán đoán chính xác.

 

    Nghiên cứu dược di truyền học (Pharmacogenomics): Xem xét bộ gen của một người sẽ tác động như thế nào đến việc cơ thể xử lý và đáp ứng với các loại thuốc. Những thay đổi này ảnh hưởng tính hiệu quả và an toàn của thuốc với bệnh nhân. Ví dụ, cơ thể của một số người có thể phân giải thuốc nhanh hơn những người khác. Vì vậy họ cần thuốc với liều cao hơn để có tác dụng. Ngược lại, cơ thể của một số bệnh nhân khác có thể phân giải thuốc chậm hơn. Vì vậy thuốc tồn tại trong máu lâu hơn và có thể gây ra nhiều tác dụng phụ hơn.

 

   Nghiên cứu dược di truyền học được sử dụng thế nào trong điều trị ung thư? Ví dụ sau đây có thể giúp hình dung dễ hơn. Một vài bệnh nhân ung thư đại tràng đôi khi mang đột biến ở một gen có tên là UGT1A1. Đột biến này làm họ có thể gặp tác dụng phụ nhiều hơn khi dùng thuốc irinotecan (Camptosar) vì sự biến đổi ở gen này khiến cơ thể họ khó phân giải thuốc hơn. Với những bệnh nhân này, bác sĩ sẽ kê thuốc với liều thấp hơn để giảm bớt các tác dụng phụ.

 

Tương lai của y học cá thể hóa trong điều trị ung thư

 

y học cá thể hóa điều trị ung thư

 

    Mặc dù rất hứa hẹn, y học cá thể không được áp dụng với tất cả các loại ung thư. Một vài phương pháp mới chỉ đang ở giai đoạn thử nghiệm lâm sàng và chưa được đưa vào hướng dẫn điều trị chuẩn. Việc xét nghiệm di truyền cho bệnh nhân và các khối u của họ có thể mất thời gian và chi phí cao, và thường không được bảo hiểm chi trả. Thêm vào đó, một vài liệu pháp y học cá thể, ví dụ như liệu pháp nhắm đích có thể rất đắt đỏ.

 

 Y học cá thể hóa là một hướng tiếp cận mới trong điều trị ung thư. Các bác sĩ vẫn chưa biết hết về những biến đổi di truyền xảy ra trong tế bào ung thư. Họ cũng chưa biết được cơ chế hoạt động của những phương pháp điều trị này. Một thuốc nhắm đích có thể không có hiệu quả hoặc không duy trì hiệu quả dài như kỳ vọng. Hãy nói chuyện với bác sĩ điều trị để biết liệu y học cá thể hóa có nằm trong kế hoạch điều trị của bạn hay không.

 

   Với những ưu việt và tương lai tích cực như trên, Hệ thống IBM Watson for Oncology đã và đang tiếp tục đi theo việc điều trị theo y học cá thể hóa bằng việc các bác sĩ sẽ cung cấp thông tin của từng người bệnh vào hệ thống như: tuổi, giới, loại ung thư, giai đoạn, mô bệnh học, các xét nghiệm chức năng cơ quan gan, thận, tim…. Và những thông tin chi tiết này ở từng người bệnh sẽ không giống nhau. Do vậy những dữ liệu về bệnh lý cung cấp sẽ đảm bảo rằng hướng điều trị mà hệ thống đưa ra là cho đúng người bệnh đó và sẽ không trùng lặp điều trị với người bệnh khác.

 

    Với mỗi thông tin đầu vào của người bệnh, hệ thống sẽ phân tích để đưa ra hướng điều trị nào là phù hợp với tình trạng của từng người bệnh đang mắc phải, bao gồm lộ trình điều trị (kế hoạch và thời gian điều trị), các phác đồ điều trị phù hợp với tình trạng hiện tại, cung cấp các thông tin chi tiết về thuốc: liều lượng, tác dụng phụ mà người bệnh có thể gặp hay tiên lượng được tỉ lệ sống thêm, tái phát bệnh… để người bệnh có thể hiểu rõ, sẵn sàng tâm lý cho việc điều trị của mình và giúp đạt được kết quả điều trị tốt nhất.

 

    Mặc dù vẫn còn có nhiều hạn chế nhất định, nhưng y học cá thể hóa vẫn mở ra một niềm hy vọng mới trong điều trị một số loại ung thư cho bệnh nhân. Hy vọng bài viết hữu ích với quý bạn đọc.

 

XEM THÊM:

Đặt câu hỏi cho chuyên gia

Chuyên gia tư vấn

Đặt hàng online

BoniBeauty

360.000đ

BoniSnow

400.000đ

khuyến mại khủng mua 2 tặng 1

Đăng ký nhận ưu đãi, tư vấn

Chuyên gia tư vấn

Hỗ trợ 24/7

Dược sĩ tư vấn

0984.464.844 - 0931.084.084

0243.766.2222 - 1800.1044

Email: botania.vn@gmail.com

Zalo: 0931 084 084

Tích điểm
Tặng quà
Khuyến mại khủng mua 2 tặng 1
Hotline: 1800 1044